پشت پرده آلودگی های بیمارستانی و چیزهایی که خبر ندارید
بیمارستان باید محیطی امن برای درمان بیماران باشد، اما همین محیط به دلیل رفتوآمد مداوم بیماران، همراهان، کادر درمان و تجهیزات مختلف، میتواند در معرض انواع آلودگی های میکروبی قرار داشته باشد. سطوحی که بارها در طول روز لمس میشوند، تجهیزات پزشکی، تختها، دستگیره ها و حتی بخشهایی که در ظاهر کاملا تمیز به نظر میرسند، ممکن است محل باقی ماندن و انتقال برخی میکروارگانیسمها باشند.
بخش خطرناک ماجرا هم همین جاست که آلودگی ها و میکروارگانیسم هایی که در محیطهای درمانی همچون بیمارستانها یافت میشوند در محیط های عادی مثل خانه و محل کار ممکن است اصلا وجود نداشته باشند و در صورتی که وارد بدن افراد شوند، میتوانند منجر به بیماریهای خطرناکی شوند.
اگر کنترل این آلودگیها به شکل اصولی انجام نشود، احتمال انتقال عوامل عفونی در محیط درمان افزایش پیدا میکند. این مسئله برای بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند یا تحت عمل جراحی قرار گرفتهاند اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا یک عفونت میتواند روند بهبود را پیچیدهتر کند، مدت بستری را افزایش دهد و در برخی شرایط به درمانهای بیشتر نیاز داشته باشد. به همین دلیل، کنترل عفونت در بیمارستان فقط یک اقدام نظافتی ساده نیست، بلکه بخشی از فرآیند مراقبت از بیمار محسوب میشود.
در این میان، ضدعفونی صحیح سطوح و محیطهای درمانی یکی از حلقههای مهم زنجیره کنترل آلودگی است. البته تمیز بودن ظاهری یک سطح به معنای عاری بودن آن از میکروارگانیسمها نیست و برای کاهش آلودگی باید از روشها و مواد مناسب، طبق دستورالعملهای مربوط به هر محیط استفاده شود.
وقتی ضدعفونی به یک ضرورت تبدیل میشود
هر بخش از بیمارستان شرایط خاص خود را دارد و میزان حساسیت آن نسبت به آلودگی نیز یکسان نیست. برای مثال، اتاقهای عمل از حساسترین فضاهای یک مرکز درمانی هستند و رعایت اصول کنترل عفونت در آنها اهمیت ویژهای دارد. نوع سطح، میزان تماس، آلودگی احتمالی و دستورالعملهای مرکز درمانی همگی در انتخاب روش مناسب ضدعفونی نقش دارند.
به همین دلیل، انتخاب ضد عفونی کننده اتاق عمل نباید صرفا بر اساس قیمت یا ادعای اثرگذاری یک محصول انجام شود. سازگاری محصول با سطوح، نحوه مصرف، غلظت مورد نیاز، زمان تماس و طیف اثرگذاری از جمله عواملی هستند که باید هنگام انتخاب و استفاده از مواد ضدعفونیکننده مورد توجه قرار گیرند.
البته حساسیت موضوع تنها به اتاق عمل محدود نمیشود. بخشهای بستری، اورژانس، درمانگاهها، اتاقهای معاینه و بسیاری از فضاهای دیگر نیز به برنامه منظم و اصولی برای کنترل آلودگی نیاز دارند. در چنین محیطهایی، انتخاب صحیح و استفاده صحیح از انواع محلول های ضدعفونی کننده در بیمارستان میتواند یکی از اقدامات مهم در کنار سایر روشهای پیشگیری و کنترل عفونت باشد.
کدام نقاط بیمارستان بیشتر در معرض آلودگی هستند؟
آلودگی میتواند در نقاط مختلف یک مرکز درمانی ایجاد شود، اما سطوحی که تماس بیشتری با دست افراد دارند معمولاً اهمیت بیشتری پیدا میکنند. دستگیره درها، نرده تختها، میزها، سطوح اطراف تجهیزات، کلیدها و برخی وسایل مورد استفاده روزمره، نمونههایی از نقاطی هستند که در برنامه نظافت و ضدعفونی باید مورد توجه قرار بگیرند.
البته میزان اهمیت هر سطح به نوع بخش و کاربرد آن بستگی دارد. برای مثال، استانداردها و ملاحظات مربوط به یک اتاق عمل را نمیتوان بدون تغییر برای یک فضای اداری داخل بیمارستان در نظر گرفت. همین تفاوت نشان میدهد که یک برنامه موفق کنترل عفونت باید بر اساس نوع محیط، میزان ریسک و نحوه استفاده از فضا طراحی شود.
چرا تمیز بودن با ضدعفونی شدن تفاوت دارد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تمیز بودن ظاهری یک سطح با ضدعفونی شدن آن یکسان در نظر گرفته شود. نظافت میتواند آلودگیها و مواد قابل مشاهده را از سطح دور کند، اما برای کاهش یا غیرفعال کردن میکروارگانیسمها به فرآیند ضدعفونی مناسب نیاز است.
از طرف دیگر، استفاده نادرست از یک ماده ضدعفونیکننده نیز لزوماً به نتیجه مطلوب منجر نمیشود. مقدار مصرف، نحوه رقیقسازی در محصولاتی که نیاز به رقیق شدن دارند، مدت زمان تماس با سطح و روش اجرای فرآیند میتوانند روی اثربخشی نهایی تأثیر بگذارند. بنابراین آموزش کارکنان و رعایت دستورالعمل مصرف محصول، در کنار انتخاب ماده مناسب، اهمیت زیادی دارد.
اشتباهاتی که میتوانند اثربخشی ضدعفونی را کاهش دهند
گاهی تصور میشود هرچه مقدار ماده ضدعفونیکننده بیشتر باشد، نتیجه نیز بهتر خواهد بود؛ در حالی که افزایش خودسرانه غلظت میتواند مشکلات دیگری ایجاد کند و حتی به برخی سطوح یا تجهیزات آسیب بزند. از طرف دیگر، پاک کردن سریع ماده از روی سطح قبل از سپری شدن زمان تماس مورد نیاز نیز میتواند اثربخشی فرآیند را کاهش دهد.
استفاده از یک محصول برای تمام قسمتهای بیمارستان نیز رویکرد مناسبی نیست. شرایط اتاق عمل، بخشهای بستری، آزمایشگاه و فضاهای عمومی با یکدیگر تفاوت دارند و انتخاب ماده باید با توجه به کاربرد و دستورالعملهای مربوط به هر محیط انجام شود. همچنین نگهداری صحیح مواد و بررسی تاریخ مصرف و شرایط درجشده توسط تولیدکننده نباید نادیده گرفته شود.
انتخاب ضدعفونیکننده؛ فقط مسئله قیمت نیست
وقتی صحبت از خرید مواد ضدعفونیکننده برای یک مرکز درمانی میشود، قیمت تنها یکی از عوامل تصمیمگیری است. کیفیت محصول، مشخصات فنی، طیف اثرگذاری، نحوه استفاده، سازگاری با سطوح و تجهیزات و همچنین اعتبار تأمینکننده، همگی میتوانند در انتخاب نهایی نقش داشته باشند.
برای مراکز درمانی که مصرف مداوم این محصولات را دارند، تأمین پایدار نیز اهمیت پیدا میکند. تمام شدن یک ماده ضروری در زمان نامناسب میتواند برنامه نظافت و کنترل عفونت یک مجموعه را با مشکل مواجه کند. به همین دلیل، خرید از مجموعهای که محصولات تخصصی مورد نیاز مراکز درمانی و آزمایشگاهی را در اختیار دارد، میتواند فرآیند تأمین را سادهتر کند.
نقش تأمینکننده معتبر در کنترل آلودگی
کنترل آلودگی فقط به انتخاب یک ماده ضدعفونیکننده ختم نمیشود. مرکز درمانی باید بداند محصول مورد استفاده برای چه سطح و چه شرایطی طراحی شده، روش مصرف آن چیست و چه نکاتی باید هنگام استفاده رعایت شود. وجود اطلاعات فنی و امکان دسترسی به مشخصات محصول، به تصمیمگیری دقیقتر مسئولان خرید و واحدهای کنترل عفونت کمک میکند.
فروشگاه نیکو یکی از مجموعههایی است که در زمینه تأمین مواد و محصولات تخصصی مورد استفاده در محیطهای درمانی، آزمایشگاهی و صنعتی فعالیت دارد. وجود تنوع محصول در این حوزه میتواند به مراکزی که به دنبال تأمین مواد تخصصی مورد نیاز خود هستند، کمک کند تا گزینههای مختلف را بر اساس کاربرد مورد نظر بررسی کنند.
کنترل آلودگی، بخشی از مراقبت از بیمار است
پیشگیری از انتقال آلودگی در بیمارستان یک اقدام منفرد نیست که تنها با یک محصول یا یک بار ضدعفونی کردن انجام شود. نظافت منظم، ضدعفونی اصولی، رعایت بهداشت دست، مدیریت صحیح تجهیزات و آموزش کارکنان، در کنار یکدیگر برنامه کنترل عفونت را شکل میدهند.
در نهایت، هرچه یک مرکز درمانی در انتخاب مواد، اجرای صحیح فرآیندها و آموزش کارکنان دقیقتر عمل کند، امکان مدیریت بهتر خطرات ناشی از آلودگی محیطی فراهم میشود. به همین دلیل، ضدعفونی اتاق عمل و سایر بخشهای بیمارستان باید به عنوان بخشی از یک سیستم جامع کنترل عفونت دیده شود، نه اقدامی صرفاً برای تمیز نگه داشتن ظاهر محیط.
