آمار جریمه‌ها در ساعات مختلف شبانه‌روز؛ شبگردها بیشتر جریمه می‌شوند یا روز ران‌ها؟

ساعت جریمه‌ها چه می‌گوید؟ روایت آمار از شب و روز رانندگی

وقتی از «زمان تخلف» صحبت می‌شود، بیشتر رانندگان تصور می‌کنند که بیشترین جریمه‌ها مربوط به روز و ساعات اوج ترافیک است. اما آمار رسمی پلیس راهور نشان می‌دهد که شب‌ها هم سهم بزرگی از اعمال قانون را به خود اختصاص داده‌اند. در واقع، بسیاری از تخلفات خطرناک از سرعت غیرمجاز تا عبور از چراغ قرمز، درست زمانی ثبت می‌شوند که خیابان‌ها خلوت‌ترند و نور کمتر است.

این مسئله در ظاهر فقط به «زمان وقوع تخلف» مربوط می‌شود، اما ریشه‌ی عمیق‌تری دارد؛ نوعی تفاوت رفتاری میان رانندگانی که در روز و شب رانندگی می‌کنند. برخی کارشناسان حتی این تفاوت را با رابطه میان اعتماد عمومی و جرایم پرداخت نشده مرتبط می‌دانند، جایی که کاهش حس نظارت یا بی‌اعتمادی به اجرای قانون، منجر به تخلفات بیشتر می‌شود.

جدول زیر تصویری از وضعیت جریمه‌ها در ساعات مختلف شبانه‌روز، بر اساس گزارش‌های رسمی پلیس و خبرگزاری‌های معتبر را نشان می‌دهد:

بازه زمانی	تعداد تقریبی جریمه‌ها	توضیح و نکته قابل توجه
۲۱ شب تا ۶ صبح	حدود ۱,۹۵۰,۰۰۰ مورد در تهران	براساس گزارش پلیس راهور، نزدیک به دو میلیون جریمه در ساعات شب صادر شده است؛ این عدد معادل ۳۵٪ کل جریمه‌های شهری محسوب می‌شود.
۹ تا ۱۱ شب	اوج تخلفات ثبت‌شده	بیشتر تخلفات در این بازه رخ می‌دهند؛ رانندگان با تصور خلوتی خیابان، معمولاً با سرعت‌های بالاتر حرکت می‌کنند.
۶ تا ۱۰ صبح	افزایش تخلفات ناشی از عجله در رفت‌وآمدهای اداری	بیشترین نوع تخلف در این ساعات، عبور از چراغ قرمز و توقف غیرمجاز گزارش شده است.
۱۰ تا ۱۸ (روز)	پایدارترین بازه از نظر حجم جریمه‌ها	ترافیک بالا باعث افزایش جریمه‌های مربوط به سبقت، تغییر مسیر ناگهانی و استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی می‌شود.
کل پنج ماه نخست ۱۴۰۳	بیش از ۷۵۳,۰۰۰ جریمه شبانه در تهران	طبق گزارش ایرنا و پلیس راهور، روند جریمه‌های شبانه در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰٪ رشد داشته است.

این داده‌ها نشان می‌دهند که برخلاف تصور عمومی، بخش قابل‌توجهی از تخلفات و اعمال قانون در تاریکی شب رخ می‌دهد. در ساعات پایانی شب، نظارت پلیس و دوربین‌ها همچنان فعال است، اما رفتار رانندگان تغییر می‌کند: اعتماد به خلوتی خیابان، کاهش دقت دید در نور کم، و خستگی جسمی از دلایل اصلی افزایش تخلف در این بازه‌ها هستند. در مقابل، روزران‌ها بیشتر قربانی فشار ترافیک، عجله و تمرکز پایین ناشی از شلوغی می‌شوند.

روزران‌ها در ترافیک، شبگردها در خلوت؛ دو چهره متفاوت از تخلف

در ساعات روز، تراکم ترافیک، سیگنال‌های تجاری و چراغ‌های متعدد، رفتار رانندگی را کنترل می‌کند — اما رانندگان تلاش می‌کنند با عبورهای ناگهانی، سبقت‌های ممنوع و تغییر مسیرهای پرمخاطره زمان بخرند. در مقابل، در شب، خیابان خلوت‌تر است و این فضا به رانندگان “آزادتر” امکان سرعت بیشتر، عبور از خطوط ممنوع و کم‌توجهی به قوانین را می‌دهد. هر دو گروه — روزران‌ها و شبگردها — در شرایط خود خطا می‌کنند، اما نوع و تمرکز خطاها متفاوت است.

نورپردازی ضعیف در شب، به‌ویژه در مناطق روستایی، یکی دیگر از عوامل محیطی است که تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز یا عدم رعایت حق تقدم را تشدید می‌کند. در چنین فضاهایی، دید رانندگان کاهش می‌یابد و تشخیص فاصله یا حضور عابر پیاده سخت‌تر می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود بسیاری از تخلفات شبانه نه از روی بی‌قانونی، بلکه به دلیل ضعف دید و خستگی بروز کنند.

دسته	شرایط غالب	خطاها و تخلفات رایج	دلایل	پیامدها
روزران‌ها	ترافیک سنگین، سیگنال زیاد، حضور عابر و وسایل نقلیه مختلف	عبور از چراغ قرمز، تغییر مسیر ناگهانی، استفاده از تلفن همراه	فشار زمان، رقابت در مسیر، استرس، تماس‌ها و نیازهای روزانه	جریمه‌های متعدد مقطعی، تصادفات جزئی
شبگردها	خلوتی معابر، نور کم، کنترل کمتر	سرعت زیاد، سبقت غیرمجاز، عدم رعایت علائم محدودیت سرعت	احساس امنیت کاذب در جاده خلوت، کاهش دید، خستگی	تصادفات سنگین‌تر، جریمه‌های سرعت بالا، خسارت بیشتر

 

• در روزران‌ها، اغلب نیاز به رسیدن سریع به مقصد است که باعث می‌شود راننده از قوانین مسیر عدول کند. فشار زمانی و رقابت بین رانندگان در ساعات اوج موجب می‌شود تخلفات “رودشتی” بیشتر شود.

• شبگردها، برخلاف، فضای خلوت را فرصتی برای سرعت‌گیری یا عبور از قوانین می‌بینند؛ مخصوصاً اگر نور کافی نباشد و سیستم نظارتی ضعیف‌تر به نظر برسد.

• هرچند داده تفکیکی قابل اعتماد برای مقایسه‌ دقیق بین “تعداد جریمه در زمان روز” و “شب” به آسانی قابل دسترس نیست، گزارش‌های پلیس تهران و رسانه‌ها تأکید دارند که جریمه‌های شبانه چشم‌گیر هستند. در برخی گزارش‌ها آمده نزدیک به ۳۵٪ از جریمه‌های شهری مربوط به ساعات شب است (همانطور که در بخش اول ذکر شد).

• نکته مهم: شبگردها ممکن است با ریسک بیشتری حرکت کنند و در صورت تصادف، پیامدها شدیدتر باشد.

پلیس و دوربین‌ها در تاریکی شب؛ آیا نظارت تغییر می‌کند؟

خیلی‌ها تصور می‌کنند که با تاریک شدن هوا، کنترل پلیس کمتر می‌شود و احتمال ثبت تخلف پایین‌تر است. اما واقعیت، دقیقاً برعکس این ذهنیت است. با توسعه سامانه‌های هوشمند ثبت تخلف، دوربین‌های کنترل سرعت، پلاک‌خوان و چراغ قرمز، نظارت پلیس در شب حتی از روز هم دقیق‌تر شده است.

در بسیاری از کلان‌شهرها از جمله تهران، مشهد و اصفهان، دوربین‌ها به فناوری دید در شب (Infrared) مجهز شده‌اند. این سیستم‌ها بدون نیاز به نور محیط، قادرند پلاک خودروها را تا سرعت ۱۸۰ کیلومتر بر ساعت تشخیص دهند. پلیس راهور اعلام کرده که «بیش از ۹۵ درصد جریمه‌های شبانه توسط دوربین‌ها ثبت می‌شود، نه مأموران حضوری». این یعنی برخلاف تصور عمومی، تاریکی دیگر پناهگاه تخلف نیست.

با این حال، نوع نظارت در شب تغییر می‌کند. مأموران فیزیکی معمولاً در نقاط پرخطر مثل ورودی بزرگراه‌ها یا مسیرهای بین‌شهری مستقر می‌شوند، اما وظیفه‌ی اصلی کنترل درون‌شهری به عهده‌ی سامانه‌های هوشمند است. حتی برخی از خودروهای گشت پلیس به دوربین‌های سیار مجهز شده‌اند تا تخلفات لحظه‌ای رانندگان را ثبت کنند.

در تهران، بیش از ۲۲۰۰ نقطه ثبت تخلف فعال وجود دارد که حدود ۴۰ درصد آن‌ها به‌صورت ۲۴ ساعته فعالیت می‌کنند. این داده‌ها نشان می‌دهد تفاوت شب و روز در نظارت، تنها در شکل آن است، نه در شدتش. در واقع، در روز چشمان پلیس انسانی فعال است و در شب، چشمان الکترونیکی.

بر اساس گزارش‌های پلیس راهور، بیشترین تخلفات شبانه از طریق دوربین‌های سرعت‌سنج در محورهای ورودی و خروجی شهرها ثبت می‌شود. این نقاط معمولاً محل افزایش سرعت‌های غیرمجاز هستند؛ مخصوصاً در ساعت‌هایی که جاده‌ها خلوت‌ترند و رانندگان احساس امنیت کاذب دارند.

در نتیجه، اگرچه فضای خیابان در شب آرام‌تر به نظر می‌رسد، اما سیستم نظارتی کشور در سکوت کار خودش را می‌کند. شب، برای بسیاری از رانندگان فرصتی برای آرامش است، اما برای سامانه‌های پلیس، زمان اوج فعالیت است — وقتی که چشم‌های الکترونیکی به دقت در حال تماشای مسیرند.

نتیجه‌گیری؛ جریمه، زمان نمی‌شناسد

روز یا شب، قانون همیشه بیدار است. تفاوت تنها در رفتار رانندگان است؛ روزران‌ها زیر فشار ترافیک و شبگردها در خلوت جاده مرتکب خطا می‌شوند. در نهایت، نه ساعت مهم است و نه شرایط — آنچه از جریمه پیشگیری می‌کند، فقط دقت و نظم در رانندگی است.