راز های جالب درباره سیارات منظومه شمسی که احتمالا نمی دانید
منظومه شمسی مجموعهای بزرگ از اجرام آسمانی است که خورشید در مرکز آن قرار دارد. هشت سیاره عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون همراه با قمرها، سیارکها، دنبالهدارها و سیارههای کوتوله تحت تأثیر نیروی گرانش خورشید حرکت میکنند. خورشید بیش از ۹۹ درصد جرم منظومه شمسی را در خود جای داده و نور و گرمای لازم برای ادامه حیات روی زمین را فراهم میکند.
دانشمندان معتقدند منظومه شمسی حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش از ابری عظیم شامل گاز و غبار شکل گرفته است. چهار سیاره نزدیک خورشید، سیارات سنگی و نسبتاً کوچک هستند؛ درحالیکه سیارات بیرونی اندازه بزرگتری دارند و بیشتر از گازها و مواد یخی تشکیل شدهاند.
با وجود سالها پژوهش و مأموریتهای فضایی که برپایه ذهن و فکر و نبوغ شکل گرفته، هنوز پرسشهای مهمی درباره منشأ آب زمین، احتمال وجود حیات در سیارات و قمرها و اجرام ناشناخته مرزهای دور منظومه شمسی باقی مانده است.
و اما رازهای جالب که تابحال نشنیده اید
عطارد، سیارهای با روزهای بسیار طولانی
عطارد نزدیکترین سیاره به خورشید است، اما برخلاف تصور، گرمترین سیاره منظومه شمسی نیست. این سیاره جو قدرتمندی برای نگهداری گرما ندارد؛ به همین دلیل دمای سطح آن در روز بسیار بالا و در شب بهشدت پایین میآید. نکته جالبتر این است که یک شبانهروز خورشیدی در عطارد حدود ۱۷۶ روز زمینی طول میکشد؛ یعنی فاصله میان دو طلوع خورشید در این سیاره، از یک سال عطاردی طولانیتر است.
زهره، دنیایی که برعکس میچرخد
زهره گرمترین سیاره منظومه شمسی است و دمای سطح آن به حدود ۴۶۰ درجه سانتیگراد میرسد. جو غلیظ زهره از دیاکسیدکربن تشکیل شده و گرما را مانند یک گلخانه عظیم در خود نگه میدارد. زهره برخلاف بیشتر سیارات، در جهت معکوس به دور خود میچرخد؛ بنابراین اگر روی سطح آن بودیم، خورشید از غرب طلوع و در شرق غروب میکرد. همچنین طول یک روز زهره از طول یک سال آن بیشتر است.
زمین، تنها سیاره شناختهشده دارای زندگی
زمین تنها سیارهای است که تاکنون وجود حیات در آن بهطور قطعی اثبات شده است. وجود آب مایع، جو مناسب، میدان مغناطیسی و فاصله متعادل از خورشید، شرایط زندگی را فراهم کردهاند. نکته جالب این است که بیش از ۷۰ درصد سطح زمین را آب پوشانده، اما بخش بسیار کمی از این آب برای نوشیدن مناسب است. ماه نیز نقش مهمی در پایداری محور چرخش زمین و ایجاد جزر و مد دارد. (کتاب پاکسازی ذهنی و ذهن آگاهی را بخوانید)
مریخ، سیارهای با بزرگترین آتشفشان
مریخ بهدلیل وجود اکسید آهن در خاکش، ظاهری قرمز دارد. در این سیاره، آتشفشانی به نام «المپوس مانس» وجود دارد که بزرگترین آتشفشان شناختهشده در منظومه شمسی است و ارتفاع آن تقریباً سه برابر قله اورست تخمین زده میشود. مریخ همچنین در گذشته رودخانهها و دریاچههایی داشته و دانشمندان شواهد زیادی از وجود آب قدیمی روی سطح آن پیدا کردهاند. آب یخزده هنوز هم در قطبها و زیر سطح مریخ وجود دارد.
مشتری، سیارهای با طوفان چندصدساله
مشتری بزرگترین سیاره منظومه شمسی است و جرم آن از مجموع جرم تمام سیارات دیگر بیشتر است. لکه سرخ بزرگ روی مشتری، درواقع طوفانی عظیم است که صدها سال ادامه داشته و اندازه آن از زمین بزرگتر بوده است. مشتری سطح جامد مشخصی ندارد و بیشتر از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است. میدان مغناطیسی این سیاره نیز بسیار قدرتمند است و اطراف آن محیطی شدیداً پرتوزا ایجاد میکند.
زحل، سیارهای که میتواند روی آب شناور بماند
زحل به حلقههای باشکوهش مشهور است، اما این حلقهها یک صفحه یکپارچه نیستند و از میلیاردها تکه یخ، سنگ و غبار تشکیل شدهاند. چگالی متوسط زحل از آب کمتر است؛ بنابراین بهصورت فرضی، اگر اقیانوسی بهاندازه کافی بزرگ وجود داشت، زحل میتوانست روی آن شناور بماند. یکی از قمرهای زحل به نام تیتان نیز دارای رودخانهها و دریاچههایی است که بهجای آب، از متان و اتان مایع تشکیل شدهاند.
اورانوس، سیارهای که به پهلو خوابیده است
اورانوس تقریباً به پهلو میچرخد و محور آن حدود ۹۸ درجه انحراف دارد. احتمال میرود برخورد یک جرم بسیار بزرگ در گذشته باعث این وضعیت عجیب شده باشد. بهدلیل این چرخش، فصلهای اورانوس بسیار طولانی و شدید هستند و هر قطب ممکن است حدود ۴۲ سال زمینی در روشنایی یا تاریکی قرار بگیرد. رنگ آبی مایل به سبز آن نیز بهدلیل وجود گاز متان در جو است.
نپتون، خانه سریعترین بادهای منظومه شمسی
نپتون دورترین سیاره اصلی از خورشید است، اما جو آن بسیار فعال و طوفانی است. سرعت بادهای این سیاره گاهی به بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر بر ساعت میرسد و از سریعترین بادهای شناختهشده در منظومه شمسی محسوب میشود. نکته اسرارآمیز این است که نپتون بیش از مقدار انرژیای که از خورشید دریافت میکند، از درون خود گرما آزاد میکند. همین انرژی داخلی احتمالاً باعث شکلگیری طوفانهای شدید آن میشود.
جدول خلاصه ۸ راز منظومه شمسی
| سیاره | راز کلیدی | عدد شگفتانگیز | بهترین زمان مشاهده در فنلاند |
| عطارد | هسته آهنی | ۸۵% جرم | بهار/پاییز قبل طلوع |
| زهره | جهنم اسیدی | ۴۶۰°C | غروب تابستان |
| زمین | صفحه تکتونیک | ۷۱% اقیانوس | ISS هر ۹۰ دقیقه |
| مریخ | کوه المپوس | ۲۲ کیلومتر | زمستان شبهای بلند |
| مشتری | طوفان قرمز | ۱۶۰۰۰ کیلومتر | تمام سال |
| زحل | حلقه الماس | ۲۸۲۰۰۰ کیلومتر | پاییز |
| اورانوس | سیاره خوابیده | باد ۹۰۰ km/h | زمستان |
| نپتون | الماس باران | باد ۲۱۰۰ km/h | تابستان با تلسکوپ |
منظومه شمسی هنوز ناشناختههای فراوانی دارد. حتی درباره سیاراتی که سالهاست بررسی میشوند، پرسشهایی مانند ساختار دقیق هسته، چگونگی شکلگیری طوفانها و احتمال وجود حیات میکروبی در گذشته یا قمرهای اطراف آنها همچنان بیپاسخ مانده است.
